سیمای کلی شهرداری منطقه 3

پيشينه کلی تحولات منطقه

بافت شهری منطقه 3 بافتی معاصر است که تکوين آن عمدتاً پس از سال 1334 خورشيدی بوده و رشد کرده است. اين بافت حول سکونتگاه هايی روستايی (از جمله ونک در غرب، قلهک و زرگنده در شمال مرکزی و بالاخره رستم آباد و اختياريه در شمال شرقی منطقه) شکل گرفته که بويژه در اراضی پيرامون آنها باغداری و کشاورزی رواج داشته است.

در پی تصويب قانون شهرداری ها در سال 1334 و گسترش وظايف شهرداری و محدوده خدمات رسانی آن در همه جهات، شهرداری تهران محدوده تجريش و آباديهای حدفاصل آن تا بافت کالبدی پر شهر تهران را نيز تحت پوشش خدمات رسانی خود قرار می دهد و به اين ترتيب برای اولين بار محدوده کنونی منطقه 3 شهرداری تهران در داخل محدوده شهری قرار می گيرد.با آزاد شدن زمينهای حدفاصل محدوده پنج ساله خدمات شهری و محدوده 25 ساله و تغيير تقسيمات شهری 10 و 12ناحيه ای به تقسيمات 20 منطقه ی شهر تهران و در سال 1358 ، منطقه 3 کنونی شهرداری تهران به عنوان يکی از تقسيمات شهر تهران با حدود کنونی شکل گرفته و هدايت توسعه آن تحت پوشش نقشه طرح تفصيلی تهيه شده برای اين محدوده قرار می گيرد.

در سال 1374 براساس مصوبه شهرداری تهران طی دستورالعمل شماره 7418255 710 اداره کل برنامه ريزی شهر / نقشه و حريم شهر تهران و محدوده مناطق بيست گانه، طی مصوبه شماره ط 4000تهران مرز منطقه 3 درحد جنوبی به بزرگراه رسالت تغيير می يابد.شکل گيری منطقه 3 و توسعه آن بر پهنه ای صورت گرفته است که چندين هسته سکونتگاهی ييلاقی و دارای فعاليت کشاورزی (زراعت و بويژه باغداری) مانند دروس، زرگنده، قلهک و ده ونک در آن استقرار داشته و حياتی سرزنده و پررونق داشته اند.توسعه منطقه 3 با انهدام بخش وسيعی از باغ ها که ثروت شهری ارزنده ای شمرده می شوند همراه بوده است. اين توسعه همچنان معدودباغهای باقيمانده در منطقه 3 را تهديد به نابودی می کند.سوابق باغداری در پهنه منطقه 3 نشان از وجود منابع تأمين آب بويژه قنات داشته است. علاوه بر قنات عبور چند مسيل از اين پهنه منبه ديگر تأمين آب بوده است. اگرچه اکنون مجرای قنوات و مسيل گذرگاه فاضلاب شده اند، با وجود اين بخش های مشجر مسيل ها جاذبه های کم نظير و توسعه منطقه 3 قلمداد می شوند.دو مجرای استخوانبندی تهران يعنی خيابان های شريعتيو وليعصر از پهنه منطقه 3 می گذرند. اين عوامل در تحولات پررونق منطقه 3 نقش بارزی داشته اند.

ويژگيهای منطقه، وضعيت موجود

منطقه 3 يکی از 22 منطقه شهر تهران است که در پهنه شمال شرقی شهر تهران واقع شده است. محدوده وضع موجود منطقه 3 به ترتيب زير مشخص می شود:

حد شمالی: بزرگراه های صدر، مدرس و چمران.
حد شرقی: خيابان پاسداران و خيابان شريعتی.
حد جنوبی: بزرگراه رسالت، بزرگراه حقانی و بزرگراه همت.
حد غربی: بزرگراه چمران.

منطقه ۳ از شمال با منطقه ۱، از شرق با منطقه ۴، از غرب با منطقه ۲ و از جنوب با مناطق ۶ و ۷ هم مرز و همجوار است و اين منطقه در وضع موجود دارای ۱۲ محله می باشد. برطبق اطلاعات مقدماتی سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳9۵ جمعيت منطقه ۳، برابر 330004 نفر می باشد. با توجه به کمتر بودن متوسط نرخ افزايش جمعيت ساکن منطقه نسبت به متوسط نرخ متناظر آن برای کل شهر تهران روند عمومی تغييرات جمعيتی منطقه ۳، عليرغم فراز و نشيب های آن نسبت به شهر تهران نزولی است.

این منطقه با دارا بودن 2954 هکتار مساحت، از لحاظ وسعت در مناطق 22 گانه تهران در رتبه هشتم شهر تهران قرار دارد و 4.5 درصد از کل وسعت شهر تهران را شامل می شود.

ویژگی های جمعیتی

منطقه 3 دارای 330,004 نفر جمعیت (شامل 171,950 نفر زن و 158,054 نفر مرد) می باشد که نسبت جمعیت زنان به مردان معادل 52.1% به 47.9% است. همچنین در این منطقه 308,628 نفر جمعیت باسواد بالای شش سال (معادل 98.1% از جمعیت منطقه) زندگی می کنند.

ميزان جواني جمعيت در منطقه3 كمتر از سهم نسبي جمعيت در كل شهر تهران است و در مقابل آن ميزان كهنسالي جمعيت ( سهم نسبي جمعيت بالاي 60سال) به مراتب بيشتر از كل شهر تهران است.
متوسط تعداد اعضاي خانوار معمولي ساكن حدود 3/3 نفر , متوسط متناظر شهر تهران 4 نفر است.
خانواده هاي 2 و 3 نفره همچنين تك نفره بيشتر از شهر تهران است.
میزان با سوادی جمعیت منطقه 3 98.1% است که بالاتر از میانگین کل شهر تهران (94.8%) می‌باشد.
سطح تحصیلات افراد باسواد این منطقه نیز بالاتر از میانگین شهر تهران است.

ویژگی های اقتصادی

ساکنان منطقه 3، نسبت به ساکنان کل شهر تهران، از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردارند.سهم مسكن اجاره اي در اين منطقه32.84% در مقابل مسكن ملكي كه 57.92% مي باشد. وجود سرانه مالكيت شخصي حدود 2.6 برابر متوسط كل شهر تهران است.بالا بودن سهم نسبی مديران و کارکنان عالی رتبه اداری و کارکنان مشاغل علمی و فنی ، در میان شاغلان ساکن در منطقه، سهم نسبی مدیران و مقامات عالیرتبه اداری 15.9% و سهم متخصصان 26.6% است. بقیه شاغلان در بخش‌های خدماتی همچون عمده فروشی، هتلداری، خدمات، مالی، عمومی و... مشغول به کارند.خانوارهای پر درآمد در ميان خانوارهای ساکن در منطقه از فراوانی نسبی برخوردارند .موقعيت ممتاز منطقه برای مکان گزينی فعاليتهای برتر، عمدتاً به دلیل وجود مجتمع های مطرح سطح شهر تهران در این منطقه می باشد.کاربری های شهری و اقتصادی متعددی بصورت راسته ای و مجتمع در این منطقه قرار گرفته، که موجب شاخص شدن این منطقه در سطح شهر تهران نیز شده است و از آن جمله می توان به راسته های فعالیتی در خیابان ولی عصر، خیابان میرداماد، خیابان ونک، خیابان شیراز، خیابان آفریقا و خیابان شریعتی اشاره نمود که محیط های شهری فعال و سرزنده ای را برای این منطقه پدید آورده و نقش برجسته ای در در شکل گیری استخوان بندی آن ایفا می کنند.