سيستم اطلاعات جغرافيايي GIS بستری برای ذخيره ، نگهداری ، مديريت و تجزيه و تحليل اطلاعات جغرافيايي مي باشد و جهت کار همزمان با داده هايي که وابستگی مکانی (جغرافيايي) و توصيفی دارند، طراحی شده است.

امروزه دربیشتر ارگانهای دولتی کشورمان  مفهوم  GIS را فقط در تهیه نقشه میدانند  که اشتباهی است که  به  مرور زمان با فرهنگ سازی از طرف مدیران  مربوطه و گسترش روز افزون این علم  بر طرف میشود. امروزه در اختيار داشتن داده هاي بهنگام و استخراج اطلاعات مورد نياز  داراي اهميت زیادی مي ‏‏‏باشد. در اين رابطه سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي به عنوان ابزاري مهم در مديريت داده هاي زمين مطرح مي‏ باشند كه با فراهم ساختن امكان يكپارچه سازي داده هاي حاصل از منابع مختلف، امكان استخراج اطلاعات مورد نياز را فراهم مي نمايند. 

 از ديدگاه فني اين سيستم با دو جنبه مختلف از داده ها سروكار دارند، داده های رقومی و دادههای  توصيفی. در نتيجه در اختيار داشتن داده هاي جغرافيايي رقومي به عنوان پايه اي براي ورود به سيستم اطلاعات جغرافيايي داراي اهميت بسزايي مي باشد.

  برای بهره گيری صحيح  از قابليتهای يک  سیستم  اطلاعات مکانی (GIS) در درجه اول نياز  به درک صحيح از سيستم و سپس ساختار اطلاعات در آن ميباشد.جهت پياده سازی يك سيستم اطلاعات مکانی ، توجه به ماهيت و ساختار اطلاعات جغرافيايي آن که رکن اساسی هر سيستمGIS  را تشکيل داده و توانمنديها و پتانسيلهاي آن را تعيين ميكند، اجتناب ناپذير است.

از قابليتهای يك پايگاه اطلاعاتی، مديريت اطلاعات و قابليت دستيابی به داده های مختلف آن بر حسب نياز می باشد. در طراحی پايگاه اطلاعات داده مبتنی بر سیستم GIS  بر اساس تحليل نيازهای انجام شده، ساختار داده ها به گونه ای باید طراحی گردد که ارتباط های منطقی بين داده ها حفظ شده و براساس آن بتوان سيستم مديريت داده های موجود را پياده سازی نمود. با توجه به استفاده از منابع متفاوت اطلاعاتی در تکميل داده ها بانک اطلاعاتی باید الگوريتم مديريت داده ها با قابليت بازيابی و دسترسی به رکوردها و لايه های اطلاعاتی  ساير منابع اطلاعاتی بر حسب موقعيت جغرافيايي و در شرايط مورد نياز کاربر ، طراحی و در محيط نرم افزاری بستر GIS انتخاب و پياده سازی گردد. 

عناصراصلي تشكيل دهنده سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي:  

یک سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS) که به عنوان يك مجموعه متشكل از سخت افزار، نرم افزار، اطلاعات جغرافيايي، نيروي انساني ، و روشهای تحلیل  به منظور توليد، ذخيره سازي، نمايش، بازاريابي، پردازش، بهنگام رساني  و... اطلاعات جغرافيايي مربوط به عوارض و پديده هاي مختلف، مورد استفاده قرارمي گيرد. 

 به عبارت ديگر،

 GIS يك سيستم حامي تصميم گيريهای مدیریتی  است كه به صورت وسيع در زمينه بهينه سازي فعاليتها و فرآيندهاي مختلف، مورد استفاده قرار مي گيرد. 

وظايف اصلي يك سيستم اطلاعات جغرافيايي: 

يك سيستم اطلاعات جغرافيايي ( GIS)، اصولاً شش فعاليت اصلي زير را شامل مي‌شود‌:  

      ورود اطلاعات

      ويرايش اطلاعات

      مديريت اطلاعات

      پرسش و پاسخ و تجربه و تحليل اطلاعات

      نمايش اطلاعات 

      ورود اطلاعات : 

قبل از آنكه اطلاعات جغرافيايي وارد محيط GIS شده و مورد استفاده قرار گيرند، مي بايست اين اطلاعات به فرمت و استاندارد سيستم GIS، تبديل شوند. 

منابع توليد كننده اطلاعات مورد نياز يك سيستم GIS : 

      تصاوير ماهواره اي و عکس های هوایی
عكسهاي هوايي و تكنيكهاي فتوگرامتري
نقشه برداري 
سيستم تعيين موقعيت جهاني (GPS)
اسناد، مدارك و نقشه هاي موجود  
ویرایش  اطلاعات
 

استفاده از انواع داده و اطلاعات مورد نياز يك پروژه خاص GIS ، نيازمند تبديل وویرایش آن اطلاعات به منظور قابل استفاده نمودن در سيستم  که  اصطلاحا GIS READY   مي باشد.


مديريت اطلاعات 
 

براي پروژه هاي كوچك GIS، امكان ذخيره سازي و مديريت اطلاعات جغرافيايي در قالب فايلها و اطلاعات ساده وجود دارد. وليكن هنگاميكه حجم اطلاعات زياد باشد و همچنين تعداد كاربران سيستم از يك تعداد محدود فراتر مي‌رود، بهترين روش براي مديريت اطلاعات، استفاده از سيستم مديريت پايگاه داده (Database Management System) مي باشد.

 DBMS به منظور ذخيره سازي، سازماندهي و مديريت اطلاعات جغرافيايي در GIS مورد استفاده  قرار مي گيرد.
پرسش , پاسخ و تجزيه و تحليل اطلاعات 
 
پرسش و پاسخ 

سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي اين قابليت را در اختيار كاربر قرار مي دهند تا براساس اطلاعات مكاني و توصيفي ذخيره سازي شده در سيستم، اقدام به انجام پرسش و پاسخهاي مورد نظر خود نمايد. به عنوان  مثال :  

پرسشهاي مكاني  و توصیفی 

اين پرسشها براساس اطلاعات مكاني و عوارض موجود در پايگاه داده GIS صورت مي پذيرد. به عنوان نمونه، مي توان به جست و جوي مساجد واقع در محدوه يك ناحیه شهری يا کد پستی واقع در يك منطقه شهری اشاره نمود.

تجزيه و تحليل

 عموماً سيستمهاي اطلاعات جغرافيايي ، داراي ابزارهاي متنوع جهت تجزيه و تحليل اطلاعات مي باشند. به طور خلاصه اين ابزار شامل موارد زير مي گردد: 

تجزيه وتحليل همپوشاني اطلاعات (Overlay 

تركيب لايه هاي اطلاعاتي مختلف درGIS، تحت عنوان Overlay شناخته مي شود. در حالت بسيار ساده، اين مفهوم به امكان نمايش چندلايه اطلاعاتي بر روي همديگر اشاره مي كند وليكن در مفهوم  وسيعتر،‌ اين  مفهوم به تركيب چند لايه اطلاعاتي بر اساس معيارهاي تعريف شده توسط كاربر و توليد يك لايه اطلاعاتي جديد، اشاره دارد. به عنوان نمونه مي توان اطلاعات مربوط به نوع خاك، ‌نوع پوشش گياهي، شيب زمين و ... را به منظور بررسي امكان وقوع سيل در يك منطقه، با يكديگر تركيب كرده و مناطق داراي پتانسيل در اين خصوص را تحت يك لايه اطلاعاتي جداگانه، مشخص نمود. 

 تجزيه وتحليلهاي آماري  

اين ابزار به منظور انجام پردازشهاي آماري بر روي عوارض مكاني و همچنين اطلاعات توصيفي منتسب شده به عوارض مختلف، مورد استفاده قرار مي گيرد. به عنوان نمونه، مي توان به تهيه، توليد و ارائه يك گزارش آماري از ميزان بارندگي صورت گرفته طي ماههاي مختلف در حوزه هاي آبريز، اشاره نمود.

ابزار نمايش كارتوگرافي اطلاعات (
Visualization 

در بسياري از پردازشها جغرافيايي، نمايش نتايج پردازشها به صورت گويا و خوانا، داراي اهميت مي باشد. GIS ابزار متنوعي را به منظور نمايش توام اطلاعات مكاني و توصيفي ذخيره سازي شده در پايگاه اطلاعات GIS، فراهم مي نمايد. در GIS نمايش نقشه مي تواند با  قابليتهايي از قبيل؛ ارائه گزارشات متنوع، نمايش سه‌بعدي،‌ نمايش تصاوير و ساير خروجي ها ، تركيب گردد. 

كاربردها و توانايي‌هاي سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي


بطور اجمال قابليت‌هاي GIS نسبت به سيستم‌هاي اطلاعاتي مشابه و روش‌هاي دستي را مي‌توان به شرح زير بيان داشت:
●  قابليت جمع‌آوري، ذخيره، بازيابي و تجزيه و تحليل اطلاعات با حجم زياد؛
● قابليت برقراري ارتباط بين اطلاعات جغرافيايي (نقشه) و اطلاعات غيرجغرافيايي(اطلاعات  توصیفی)

●  توانايي انجام طيف وسيعي از تحليل‌ها مانند: روي هم قراردادن لايه‌ها، پيداكردن اشياي مختلف با استفاده از خاصيت نزديكي آن‌ها به يك شي‌ء خاص، شبيه‌سازي، محاسبه تعداد دفعات وقوع يك حادثه در فاصله مشخص از نقطه يا نقاط معين، و ...؛
● داشتن دقت، كارآيي، سرعت عمل زياد و سهولت در بهنگام‌سازي داده‌ها؛
●  توانايي انجام محاسبات آماري مانند محاسبه مساحت و محيط پديده‌هاي مشخص شده؛
●  قابليت رديابي و بررسي تغييرات مكان‌هاي جغرافيايي در طول زمان؛
● قابليت استفاده براي مكان‌يابي پروژه‌هاي مختلف.  

 سيستم GIS يك روزه ايجاد نمي گردد. طراحي، توسعه و اجراي يك GIS كامل، نيازمند يك دوره زماني نسبتاً طولاني مي باشد كه اين زمان، بستگي به وسعت سازمان و كاربردهاي مورد انتظار از سيستم GIS، دارد.

لذا لازم است تا با دسته‌بندي نيازها و كاربردهاي مورد انتظار از يك سيستم اطلاعات جغرافيايي (GIS)، و همچنين شناخت نقاط قوت و ضعف سازمان در خصوص پارامترهاي مختلفي از قبيل تأمين هزينه، تأمين  و يا آموزش پرسنل، وضعيت اطلاعات مكاني و توصيفي مورد نياز و ساير زير ساختارهاي مورد نياز جهت پياده ‌سازي GIS، كاربردهاي مختلف را اولويت‌بندي نموده و اجراي  GIS در سازمان مورد نظر را در فازهاي اجرايي مختلف برنامه‌ريزي نمود. بطوريكه پس از ارائه نتايج يك فاز و عملياتي نمودن آن در واحدهاي مورد نظر، اقدام به توسعه سيستم از نقطه‌نظر اطلاعاتي، كاربردي و ...، نمود. 

دلا‌یل استفاده از GIS

 امروزه وجود اطلا‌عات به روز‚ به منظور شناخت عوامل طبیعی و انسانی با هدف بهره‌گیری از آن در برنامه ریزی توسعه پایدار‚ امری بدیهی است. به همین دلیل استفاده از اطلا‌عات دربعد سیستم

GIS می‌تواند در موارد زیر موثر باشد:

1 - پاسخگوئی به نیاز کاربران در کلیه زمینه ها.
2 - ساماندهی و افزایش بهره وری از منابع موجود.
3 -بهینه سازی سرمایه گذاری ها و برنامه ریزی ها.
4- ابزاری مفید در جهت تصمیم گیری مدیران.
5 - سرعت و دقت کار.
6 - تعیین قابلیت‌ها ی توسعه در مناطق و مکانهای مختلف.
  

كاربردهاي GIS 

از GIS می توان در بیشتر زمینهای کاربردی , اجرایی و تصمیم گیریها بکار گرفت مانند: 

 برنامه  ریزی و مکان گزینی کاربرهای اراضی

توسعه طرحهای شهری

مدیریت بحران

حمل و نقل عمومی

مدیریت محیط زیست

و غیره...

 

امروز : 1/7/1397 (هـ.ش)
برابر با 11 محرم 1440 (هـ.ق)
اذان صبح 04:27:18
طلوع آفتاب 05:52:43
اذان ظهر 11:56:49
غروب آفتاب 18:00:20
اذان مفرب 18:17:24

طول = 51/41 و عرض =35/7
  • آدرس:
  •  ساختمان مرکزی : تهران-خیابان شریعتی-پایین تر از حسینیه ارشاد
  • تلفن:  96013000 -96013001
  • ساختمان شماره2:    96013200 - 96013300
  • ساعت مراجعه به شهرداری منطقه و نواحی:
    شنبه تا سه شنبه 8 الی16:30 و چهارشنبه8 الی 15:30


GIS(Geographic Information System) چيست؟
     GIS يك سيستم اطلاعاتی جغرافیایی است . شامل سخت افزار، نرم­افزار و كاربر كه قابليت هاي ورود، ذخيره، بازيابي ، پردازش ، تجزيه و تحليل و زمين مرجع (Georefreneced) را فراهم مي كند.
مولفه هاي اصلي  GIS:
1- ورودي داده ها(Input)
2- مديريت داده ها كه عبارتند از ذخيره و بازيابي داده ها(Data Storage and Retrieval)
3- پردازش و تجزيه و تحليل داده ها (Manipulation and Analysis)
4- خروجي داده ها(Output)
     سيستم هاي CAD با اطلاعات مکانی كار مي كنند اما چيزي كه يك GIS را از اين سيستمها متمايز مي سازد توانايي تركيب (Integrate) با داده هاي زمين مرجع است كه عملياتي نظير جستجوي مكاني   (Spatial search) و انطباق لايه هاي مختلفي از داده ها (Overlay)را شامل مي شود.
ورودي داده ها:
     عبارتست از روند كد گذاري داده ها به يك شكل خوانا توسط كامپيوتر و نوشتن داده ها در پايگاه اطلاعاتي GIS  که ثبت داده ها (Data Entry) و معمولاً تنگناي مهم در اجراي GIS می باشد و هزينه اوليه ساختن پايگاه داده اطلاعاتي عموماً پنج تا ده برابر هزينه نرم افزار و سخت افزار GIS است.
     داده هاي كه در GIS وارد مي شوند دو نوع هستند:
1) داده هاي مكاني 2) داده هاي توصيفي غير مكاني .
مديريت داده ها Data Management
     مديريت داده ها يكي از مولفه هاي GIS بوده و شامل توابعي براي ذخيره ˛ نگهداري و بازيابي اطلاعات موجود در پايگاه داده ها مي باشد . روشهاي گوناگون براي سازماندهي داده ها به صورت فايلهايي كه كامپيوتر بتواند آنها را بخواند وجود دارند. ساختار داده ها روشي است كه داده ها براساس آن سازماندهي مي شوند ساختار داده ها ( Data Structure ) و چگونگي ارتباط ها با يكديگر و سازماندهي پايگاه داده ها˛ تعيين كننده محدوديت هاي موجود در بازيابي اطلاعات و سرعت عمليات بازيابي مي باشند.
تجزيه و تحليل و كار با داده ها (Data Management and Analysis)  
     توابع مربوط به تجزيه و تحليل و كار با داده ها در يك GIS،تعيين كننده اطلاعاتي هستند كه
مي تواند توسط اين سيستم ايجاد شود ليستي از قابليت هاي مورد نياز به عنوان جزيي از نيازمندي هاي سيستم بايد تعريف شوند. مسئله اي كه معمولاً پيش بيني نمي شود اين است كه ايجاد GIS در يك سازمان تنها باعث اتوماسيون بعضي فعاليت هاي خاص نمي گردد بلكه ممكن است راهی را كه سازمان براساس آن كار مي كند را نيز تغيير دهد.
خروجي داده ها(Data out Put)
     داده هاي خروجي در GIS هاي مختلف از لحاظ كيفيت ˛ دقت و سهولت استفاده بسيار متنوع تر از قابليت هاي اين سيستم مي باشد . داده هاي خروجي ممكن است به اشكالي از قبيل نقشه ˛ جدولي از مقادير و يا نوشتار بوده و بصورت كاغذ(Hardcopy) و يا بصورت رقومی (Softcopy) ارائه گردند.
فرآيند تحليل اطلاعات از قابلیتهای اساسی این سیستم است. موارد ذیل مراحل این فرایند است:
1. ورود اطلاعات
2.مدیریت اطلاعات
3. پردازش اطلاعات
4.خروج اطلاعات.
برای خروج اطلاعات روشهای متفاوتی را می توانیم داشته باشیم از جمله:
 نقشه:
 یک از راههای خروج اطلاعات در این سیستمِ منحصر به فرد نقشه است که تشکیل شده از یک سری صفحات هوشمند که هر کدام از آنها به پایگاه اطلاعات GIS لینک شده است.
پایگاه داده :
        GIS از اساس مبتنی بر پایگاه داده ای لایه ای (GeoData Base) است و می توان گفت یکی از منحصر به فردترین پایگاه داده ای و اطلاعاتی جهان است.